స్వయం సమృద్ధి వైపు భారత్
విజేత,డెస్క్ : భారత్ ప్రపంచంలో అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థల్లో ఒకటిగా నిలుస్తోంది. అయితే ఒక దేశం నిజమైన అర్థంలో అభివృద్ధి చెందాలంటే కేవలం ఆర్థిక వృద్ధి గణాంకాలు పెరగడం మాత్రమే సరిపోదు. ఉత్పత్తి, సాంకేతికత, పరిశోధన, ఉపాధి, ఆవిష్కరణలు, రక్షణ, వ్యవసాయం వంటి అన్ని రంగాల్లో స్వయం సమృద్ధి సాధించినప్పుడే ఆ దేశం ప్రపంచ వేదికపై ధైర్యంగా నిలబడగలదు. అందుకే స్వయం సమృద్ధి ఇప్పుడు ఒక ప్రభుత్వ కార్యక్రమం మాత్రమే కాదు, దేశ భవిష్యత్తును నిర్ణయించే జాతీయ లక్ష్యంగా మారింది. ప్రపంచ రాజకీయాలు, వాణిజ్య పరిస్థితులు వేగంగా మారుతున్న తరుణంలో స్వయం సమృద్ధి సాధించడం భారత్కు అత్యంత అవసరంగా కనిపిస్తోంది. కరోనా మహమ్మారి ప్రపంచ దేశాలకు ఒక కీలకమైన పాఠాన్ని నేర్పింది. అవసరమైన ఔషధాలు, వైద్య పరికరాలు, ముడి సరుకులు, ఎలక్ట్రానిక్ విడిభాగాలు వంటి అనేక వస్తువుల కోసం ఇతర దేశాలపై అధికంగా ఆధారపడితే ఎలాంటి ఇబ్బందులు ఎదురవుతాయో ప్రపంచం ప్రత్యక్షంగా చూసింది. ఈ అనుభవం తర్వాత ప్రతి దేశం తన దేశీయ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవడంపై దృష్టి పెట్టింది. భారత్ కూడా అదే దిశగా ముందుకు సాగుతూ దేశంలోనే ఎక్కువ ఉత్పత్తులు తయారయ్యేలా పరిశ్రమలను ప్రోత్సహించడం ప్రారంభించింది. దీని వల్ల దేశీయ పరిశ్రమలు బలోపేతం కావడంతో పాటు ఉపాధి అవకాశాలు కూడా గణనీయంగా పెరుగుతున్నాయి.
ప్రస్తుతం ప్రపంచంలోని అనేక అంతర్జాతీయ సంస్థలు తమ ఉత్పత్తి కేంద్రాలను కొత్త దేశాలకు విస్తరించేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నాయి. చైనా తర్వాత ప్రత్యామ్నాయ తయారీ కేంద్రంగా భారత్పై ప్రపంచ దృష్టి పడుతోంది. విస్తారమైన మార్కెట్, యువ జనాభా, నైపుణ్యం కలిగిన మానవ వనరులు, మెరుగవుతున్న మౌలిక వసతులు, డిజిటల్ వ్యవస్థల విస్తరణ వంటి అంశాలు భారత్కు అనుకూలంగా మారాయి. ఈ అవకాశాలను సద్వినియోగం చేసుకోగలిగితే భారత్ ప్రపంచ తయారీ రంగంలో కీలక స్థానాన్ని సంపాదించే అవకాశం ఉంది. దీనివల్ల విదేశీ పెట్టుబడులు మాత్రమే కాదు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం కూడా దేశంలోకి వస్తుంది.
స్వయం సమృద్ధి సాధించడంలో సూక్ష్మ, చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమల పాత్ర అత్యంత కీలకం. దేశంలోని కోట్లాది మందికి ఉపాధి కల్పిస్తున్న ఈ రంగం బలోపేతం అయితే గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ కూడా బలపడుతుంది. స్థానికంగా తయారయ్యే వస్తువులకు ఆధునిక సాంకేతికతను జోడించి ప్రపంచ మార్కెట్లకు తీసుకెళ్లే సామర్థ్యాన్ని పెంచాలి. నాణ్యమైన ఉత్పత్తులు తయారు చేయడానికి అవసరమైన శిక్షణ, ఆర్థిక సహాయం, మార్కెటింగ్ అవకాశాలు అందుబాటులో ఉంటే చిన్న పరిశ్రమలు కూడా ప్రపంచ స్థాయిలో పోటీ పడగలవు. దీంతో గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కూడా కొత్త ఉపాధి అవకాశాలు ఏర్పడతాయి. వ్యవసాయ రంగంలో స్వయం సమృద్ధి సాధించడం కూడా అంతే ముఖ్యమైనది. భారత్ ఇప్పటికే ఆహార ధాన్యాల ఉత్పత్తిలో ప్రపంచంలో అగ్రగామి దేశాల్లో ఒకటిగా ఉన్నప్పటికీ విలువ ఆధారిత ఉత్పత్తులు, ఆహార శుద్ధి పరిశ్రమలు, ఎగుమతుల విషయంలో ఇంకా ముందుకు వెళ్లాల్సిన అవసరం ఉంది. రైతు పండించిన పంటకు సరైన విలువ లభించాలంటే ఉత్పత్తిని నేరుగా మార్కెట్కు అనుసంధానించే వ్యవస్థలు బలోపేతం కావాలి. సేంద్రియ వ్యవసాయం, ఆధునిక సాగు పద్ధతులు, నీటి నిర్వహణ, నిల్వ సౌకర్యాలు మెరుగుపడితే వ్యవసాయం కూడా దేశ ఆర్థికాభివృద్ధికి మరింత బలమైన ఆధారంగా మారుతుంది.
సాంకేతిక రంగం భారత స్వయం సమృద్ధికి ప్రధాన బలంగా నిలుస్తోంది. కృత్రిమ మేధ, సెమీకండక్టర్లు, అంతరిక్ష పరిశోధన, రోబోటిక్స్, బయోటెక్నాలజీ, విద్యుత్ వాహనాలు, పునరుత్పాదక ఇంధన రంగాల్లో భారత్ వేగంగా అడుగులు వేస్తోంది. ప్రపంచంలోని ప్రముఖ సాంకేతిక సంస్థల్లో భారతీయ యువత తమ ప్రతిభను నిరూపిస్తున్నారు. అదే ప్రతిభ దేశీయ పరిశోధన, ఆవిష్కరణలు, పరిశ్రమల అభివృద్ధికి ఉపయోగపడేలా ప్రోత్సహించగలిగితే ప్రపంచ సాంకేతిక రంగంలో భారత్ మరింత శక్తివంతమైన దేశంగా ఎదుగుతుంది. పరిశోధనకు పెట్టుబడులు పెరగడం, విద్యా సంస్థలు-పరిశ్రమల మధ్య అనుసంధానం పెరగడం ఈ దిశగా ఎంతో అవసరం. స్వయం సమృద్ధి అంటే విదేశీ వస్తువులను పూర్తిగా తిరస్కరించడం కాదనే విషయాన్ని కూడా గుర్తుంచుకోవాలి. ప్రపంచీకరణ యుగంలో అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం ప్రతి దేశానికి అవసరమే. కానీ దేశ ప్రయోజనాలకు సంబంధించిన కీలక రంగాల్లో విదేశాలపై పూర్తిగా ఆధారపడకుండా, అవసరమైన ఉత్పత్తులను దేశంలోనే తయారు చేసుకునే సామర్థ్యం కలిగి ఉండటమే అసలైన స్వయం సమృద్ధి. ప్రపంచంతో పోటీ పడే నాణ్యత, తక్కువ ఉత్పత్తి వ్యయం, వేగవంతమైన సరఫరా వ్యవస్థలను అభివృద్ధి చేసుకోవడమే ఈ లక్ష్యానికి మూలం.
అయితే ఈ ప్రయాణంలో అనేక సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. నాణ్యమైన మౌలిక వసతులు, విద్యుత్ సరఫరా, రవాణా వ్యవస్థ, పరిశోధనకు తగిన నిధులు, నైపుణ్యం కలిగిన మానవ వనరులు, ప్రపంచ ప్రమాణాలకు అనుగుణమైన ఉత్పత్తి విధానాలు లేకపోతే ఆశించిన ఫలితాలు రావు. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో పోటీ తీవ్రమవుతున్న నేపథ్యంలో భారతీయ ఉత్పత్తులు నాణ్యత, విశ్వసనీయత, సాంకేతికత పరంగా ముందుండాలి. ఇందుకోసం ప్రభుత్వం, పరిశ్రమలు, విద్యాసంస్థలు, పరిశోధనా సంస్థలు సమన్వయంతో పనిచేయాల్సి ఉంటుంది.
ఈ ప్రయాణంలో దేశ ప్రజల పాత్ర కూడా చాలా కీలకమైనది. స్థానికంగా తయారైన నాణ్యమైన ఉత్పత్తులను ప్రోత్సహించడం, కొత్త ఆవిష్కరణలకు మద్దతు ఇవ్వడం, యువతలో పారిశ్రామిక దృక్పథాన్ని పెంపొందించడం, నైపుణ్యాభివృద్ధికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం వంటి చర్యలు దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేస్తాయి. ప్రతి పౌరుడు తన వంతు బాధ్యతగా దేశీయ ఉత్పత్తులను ఆదరిస్తే చిన్న పరిశ్రమలు, స్టార్టప్లు, గ్రామీణ వ్యాపారాలు వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతాయి. ఇది ఉపాధి సృష్టికి కూడా దోహదపడుతుంది. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో రానున్న దశాబ్దం భారత్కు అత్యంత కీలకమైనది. జనాభా, మార్కెట్, సాంకేతిక నైపుణ్యం, ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ, సహజ వనరులు వంటి అనేక బలాలు భారత్కు ఉన్నాయి. ఈ అవకాశాలను సమర్థంగా వినియోగించుకుని ఉత్పత్తి, పరిశోధన, సాంకేతికత, వ్యవసాయం, రక్షణ, సేవారంగాల్లో స్వయం సమృద్ధిని సాధించగలిగితే భారత్ ప్రపంచానికి మార్గదర్శక దేశంగా అవతరిస్తుంది. స్వయం సమృద్ధి అనేది కేవలం ఆర్థికాభివృద్ధికి సంబంధించిన లక్ష్యం మాత్రమే కాదు… దేశ ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పెంచే, భవిష్యత్ తరాలకు స్థిరమైన అభివృద్ధిని అందించే జాతీయ సంకల్పం. దానిని సాధించడంలో ప్రభుత్వం, పరిశ్రమలు, శాస్త్రవేత్తలు, రైతులు, యువత, ప్రతి పౌరుడు భాగస్వామి కావాల్సిన సమయం ఇదే.
