ఆసుపత్రుల్లో భద్రత ఎక్కడ? బాధ్యత ఎవరిది?

నిర్లక్ష్యం ఆరోపణలు • ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల భద్రత • అధికారుల జవాబుదారీతనం • ప్రజల హక్కు

ఆసుపత్రి గోడల మధ్య భద్రత ఎక్కడ?

పసిబిడ్డల ప్రాణాలకు బాధ్యులెవరు?

ఒక తల్లి తన బిడ్డను ఒడిలోకి తీసుకోవాలని కలలు కంటుంది. ఒక తండ్రి తన బిడ్డ భవిష్యత్తు కోసం ఎన్నో ఆశలు పెట్టుకుంటాడు. ఆ బిడ్డ అనారోగ్యంతో ఆసుపత్రిలో చేరినప్పుడు.. వైద్యులు, నర్సులు, ఆసుపత్రి వ్యవస్థ తమ ప్రాణాలను కాపాడుతుందని నమ్ముతారు.ఆ నమ్మకమే ప్రజా వైద్య వ్యవస్థకు పునాది.కానీ ఆసుపత్రిలోనే అగ్నిప్రమాదం సంభవించి, ప్రాణాలు కాపాడాల్సిన పసిబిడ్డలు ప్రాణాలు కోల్పోతే.. ఆ కుటుంబాల బాధను ఎవరు తీరుస్తారు? ఆ ప్రమాదానికి దారితీసిన పరిస్థితులను ఎవరు ప్రశ్నిస్తారు? ఇక ఇలాంటి ఘటనలు పునరావృతం కాకుండా ఎవరు హామీ ఇస్తారు?ఇది కేవలం ఒక ఆసుపత్రి గోడల మధ్య జరిగిన ప్రమాదం గురించి అడిగే ప్రశ్న కాదు. ప్రభుత్వ వైద్య వ్యవస్థలో భద్రతకు ఇచ్చే ప్రాధాన్యతపై ప్రజలు అడుగుతున్న ప్రశ్న.ప్రాణాలను కాపాడే ప్రదేశంలో ప్రాణాలకు ముప్పు ఏర్పడితే.. పాలన తనను తాను పరిశీలించుకోవాల్సిన సమయం అది.

రిమ్స్‌ ఘటన.. వెలుగులోకి వచ్చిన ఆందోళనకర ప్రశ్నలు

సెప్టెంబర్ 21 రాత్రి ఆదిలాబాద్‌లోని రాజీవ్ గాంధీ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ (రిమ్స్‌)లోని ప్రత్యేక నవజాత శిశు సంరక్షణ విభాగంలో అగ్నిప్రమాదం సంభవించినట్లు ది ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ నివేదించింది. ఎయిర్ కండిషనింగ్ యూనిట్‌లో పేలుడు సంభవించి ఉండవచ్చని ప్రాథమిక సమాచారం పేర్కొంది. ప్రమాదంలో ముగ్గురు శిశువులు మరణించగా, సిబ్బంది సహా పలువురు గాయపడ్డారు. సుమారు 28 మంది శిశువులను రక్షించినట్లు ఆ నివేదిక తెలిపింది. ఘటనపై దర్యాప్తు, భద్రతా ఆడిట్‌కు ప్రభుత్వం ఆదేశించినట్లు కూడా పేర్కొంది.ఆ సమయంలో తల్లిదండ్రులు, ఆసుపత్రి సిబ్బంది శిశువులను బయటకు తరలించేందుకు ప్రయత్నించినట్లు నివేదికలు వివరించాయి. కొంతమంది రక్షకులు కిటికీ అద్దాలను పగలగొట్టి లోపలికి వెళ్లాల్సి వచ్చిందని ది ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ మరో కథనం పేర్కొంది. అయితే భద్రతా వ్యవస్థలో ఏ లోపం వల్ల ఈ పరిస్థితి ఏర్పడిందనే అంశం అధికారిక దర్యాప్తు ద్వారా స్పష్టమవ్వాలి.ఇక్కడే ప్రజాస్వామ్య సమాజం అడగాల్సిన ప్రశ్నలు మొదలవుతాయి.అగ్నిప్రమాదాన్ని ముందుగా గుర్తించే వ్యవస్థ పనిచేస్తోందా? అత్యవసర పరిస్థితుల్లో శిశువులను సురక్షితంగా తరలించేందుకు తగిన ఏర్పాట్లు ఉన్నాయా? విద్యుత్, ఎయిర్ కండిషనింగ్, ఫైర్‌ఫైటింగ్ వ్యవస్థలకు క్రమం తప్పని తనిఖీలు జరిగాయా? గతంలో గుర్తించిన భద్రతా లోపాలపై చర్యలు తీసుకున్నారా? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఊహలతో కాదు.. పత్రాలతో, తనిఖీ నివేదికలతో, బాధ్యతాయుతమైన దర్యాప్తుతో రావాలి.

ప్రమాదం జరిగిన తర్వాతే మేల్కొనే వ్యవస్థ ఎందుకు?

ఆసుపత్రిలో అగ్నిప్రమాదం జరిగిన తర్వాత విచారణ కమిటీలు ఏర్పాటు చేయడం, భద్రతా తనిఖీలకు ఆదేశించడం అవసరమైన చర్యలు. కానీ అసలు ప్రశ్న..

ఘటన జరగకముందే భద్రతా లోపాలను గుర్తించే వ్యవస్థ ఎందుకు బలంగా పనిచేయకూడదు?

సెప్టెంబర్ 23న ప్రచురితమైన డెక్కన్ క్రానికల్ కథనం ప్రకారం, ప్రభుత్వ వైద్య కళాశాలలు, ఆసుపత్రుల తనిఖీల కోసం ఏడాది క్రితం ఏర్పాటైన కమిటీ చర్యలపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తబడ్డాయి. వైద్యుల సంఘం నిర్వహణ, పరికరాలు, విద్యుత్ వ్యవస్థలు, అగ్నిమాపక భద్రతపై నిధుల కొరత, ఆరోగ్యశ్రీ బకాయిల ప్రభావం వంటి అంశాలను ప్రస్తావించినట్లు ఆ కథనం తెలిపింది. ఇవి సంబంధిత వర్గాలు చేసిన ఆరోపణలు, అభిప్రాయాలు; ప్రతి అంశం స్వతంత్రంగా ధృవీకరించాల్సి ఉంటుంది.ఒక భద్రతా కమిటీ ఏర్పాటు చేయడం ఒక దశ మాత్రమే. ఆ కమిటీ నివేదిక ఏమి చెప్పింది? ఏ లోపాలను గుర్తించింది? ఎవరికి బాధ్యత అప్పగించింది? ఎన్ని సూచనలు అమలయ్యాయి? మిగిలిన లోపాలు ఎందుకు పరిష్కరించబడలేదు?ఈ వివరాలు ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండాలి.తనిఖీ అంటే కేవలం సంతకం కాదు. తనిఖీ అంటే లోపాన్ని గుర్తించడం.. దాన్ని సరిచేయడం.. సరిచేసినట్లు నిర్ధారించడం.

ప్రభుత్వం.. బాధ్యత ప్రకటనల్లో కాదు, వ్యవస్థలో కనిపించాలి

ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులు పేదలు, గ్రామీణ ప్రజలు, ఆర్థికంగా వెనుకబడిన కుటుంబాలకు అత్యంత ముఖ్యమైన వైద్య ఆధారం. అక్కడి సేవల నాణ్యతతో పాటు రోగుల భద్రత కూడా ప్రభుత్వ ప్రాథమిక బాధ్యతల్లో ఒకటి.ప్రభుత్వం రిమ్స్‌ ఘటనపై దర్యాప్తుకు ఆదేశించింది. అయితే ప్రజలకు కావాల్సింది కేవలం విచారణ ప్రకటన కాదు. విచారణ ఫలితాలు, తీసుకున్న చర్యలు, భవిష్యత్తు భద్రతా ప్రణాళికపై పారదర్శక సమాచారం.అధికార వ్యవస్థపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తడం అంటే ప్రతి వైద్యుడు లేదా ప్రతి ఉద్యోగిని నిందించడం కాదు. ప్రమాద సమయంలో ప్రాణాలను రక్షించేందుకు ప్రయత్నించిన సిబ్బంది సేవలను కూడా గుర్తించాలి. అదే సమయంలో వ్యవస్థలో ఉన్న లోపాలు, నిర్ణయాల్లో జరిగిన ఆలస్యాలు, నిర్వహణ బాధ్యతలను నిష్పాక్షికంగా పరిశీలించాలి.

ప్రభుత్వం సమాధానం చెప్పాల్సిన అంశాలు ఇవి...

రాష్ట్రంలోని అన్ని ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో తాజా అగ్నిమాపక భద్రతా తనిఖీలు పూర్తయ్యాయా?

నవజాత శిశు విభాగాలు, ఐసీయూలు, అత్యవసర విభాగాలకు ప్రత్యేక భద్రతా ప్రమాణాలు అమలులో ఉన్నాయా?

లోపాలు గుర్తించిన ఆసుపత్రులకు సరిదిద్దే గడువు విధించారా?

అత్యవసర తరలింపు సాధనాలు (mock drills) క్రమం తప్పకుండా నిర్వహిస్తున్నారా?

లోపాలు సరిచేయకపోతే సంబంధిత పరిపాలనా అధికారులపై ఏ చర్యలు తీసుకుంటారు?

ప్రజలు ఈ సమాచారాన్ని అడగడం వారి హక్కు. పన్నులు చెల్లించే పౌరులకు ప్రజా ఆసుపత్రుల భద్రత గురించి తెలుసుకునే హక్కు ఉంది.

ఫైళ్లలో భద్రత కాదు, క్షేత్రస్థాయిలో భద్రత కావాలి

ఆసుపత్రి నిర్వహణలో అనేక శాఖలు, అధికారులు, సాంకేతిక సిబ్బంది, వైద్య బృందాలు పనిచేస్తాయి. ప్రతి విభాగానికి తన పరిధిలోని బాధ్యతలు ఉంటాయి. ప్రమాదం జరిగినప్పుడు మొత్తం వ్యవస్థలో నిర్ణయాలు ఎలా తీసుకున్నారో పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.అధికారులను ముందుగానే దోషులుగా ప్రకటించడం న్యాయబద్ధమైన దర్యాప్తుకు అనుకూలం కాదు. కానీ బాధ్యతను గుర్తించాల్సిన అవసరం ఉందనే కారణంతో ప్రశ్నలను వాయిదా వేయడం కూడా సమంజసం కాదు.

భద్రతా తనిఖీల్లో లోపాలు ఉన్నాయని గుర్తిస్తే...

మరమ్మతులకు అవసరమైన నిధులు విడుదలయ్యాయా?

కాంట్రాక్టర్ల పనితీరును ఎవరు పర్యవేక్షించారు?

ఫైర్ సేఫ్టీ పరికరాలు పనిచేసే స్థితిలో ఉన్నాయా?

తనిఖీ నివేదికలు ఉన్నతాధికారులకు చేరాయా?

సమస్య పరిష్కారమైనట్లు ఎవరు ధృవీకరించారు?

ప్రతి ప్రశ్నకు రికార్డుల ఆధారంగా సమాధానం ఉండాలి.

అధికారం అంటే ఆదేశాలు జారీ చేసే హక్కు మాత్రమే కాదు.. ఆ ఆదేశాలు ప్రజల భద్రతకు దారితీసేలా చూసే బాధ్యత కూడా.

ప్రజల నిర్లక్ష్యం.. కానీ బాధ్యతను తప్పుగా మోపకూడదు

ప్రజల భద్రత విషయంలో అవగాహన, అత్యవసర మార్గాల వినియోగం, ఆసుపత్రి నియమాలను పాటించడం వంటి అంశాలు ముఖ్యమైనవి. అగ్నిప్రమాద సమయంలో భయాందోళన పెరగకుండా ముందస్తు అవగాహన, శిక్షణ ఉపయోగపడతాయి.అయితే ప్రమాదానికి గురైన తల్లిదండ్రులపై లేదా బాధిత కుటుంబాలపై నిర్లక్ష్యం మోపడం తగదు. తమ పిల్లలను రక్షించేందుకు వారు చేసిన ప్రయత్నాలు నివేదికల్లో ప్రస్తావించబడ్డాయి.

ప్రజల పాత్రను చర్చించాల్సి వస్తే, అది బాధ్యతాయుతమైన విధంగా ఉండాలి:

ఆసుపత్రుల్లో అత్యవసర మార్గాలను అడ్డుకోకపోవడం.భద్రతా లోపాలను గుర్తించినప్పుడు సంబంధిత అధికారులకు తెలియజేయడం.అగ్నిప్రమాదం సమయంలో శిక్షణ పొందిన సిబ్బంది సూచనలు పాటించడం. ఆసుపత్రి భద్రతపై ప్రజా అవగాహన కార్యక్రమాల్లో భాగస్వామ్యం కావడం.

కానీ ప్రజల సహకారం అవసరమని చెప్పడం ద్వారా ఆసుపత్రి నిర్వహణ, భద్రతా తనిఖీలు, ప్రభుత్వ పర్యవేక్షణ బాధ్యతలను తగ్గించలేం.

పరిష్కారం ఏమిటి? మాటలు కాదు.. కొలిచే చర్యలు

ప్రతి ప్రభుత్వ ఆసుపత్రికి భద్రతా కార్యాచరణ ప్రణాళిక రాష్ట్రవ్యాప్త స్వతంత్ర భద్రతా ఆడిట్

ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో విద్యుత్ వ్యవస్థలు, అగ్నిమాపక పరికరాలు, అత్యవసర నిష్క్రమణ మార్గాలు, ఆక్సిజన్ సరఫరా ప్రాంతాలు, ఐసీయూలు, నవజాత శిశు విభాగాల భద్రతను అర్హత కలిగిన స్వతంత్ర సాంకేతిక బృందాలతో తనిఖీ చేయాలి.తనిఖీ నివేదికల్లో లోపాల తీవ్రత, సరిచేయాల్సిన చర్యలు, బాధ్యత వహించే విభాగం, గడువు స్పష్టంగా ఉండాలి.

అత్యవసర తరలింపు సాధనాలు

ఆసుపత్రిలో పనిచేసే వైద్యులు, నర్సులు, సాంకేతిక సిబ్బంది, ఇతర ఉద్యోగులకు అగ్నిప్రమాద సమయంలో అనుసరించాల్సిన విధానాలపై క్రమం తప్పని శిక్షణ ఇవ్వాలి.శిశువులు, వృద్ధులు, కదలలేని రోగులు ఉన్న విభాగాలకు ప్రత్యేక తరలింపు ప్రణాళిక ఉండాలి.

లోపాల పరిష్కారానికి గడువు

భద్రతా లోపం గుర్తించిన తర్వాత అది ఎప్పటిలోగా సరిచేయబడాలి అనే గడువు ఉండాలి. అత్యవసర ప్రమాదం ఉన్న ప్రాంతాల్లో తాత్కాలిక రక్షణ చర్యలు తీసుకునే విధానం కూడా అవసరం.లోపం పరిష్కరించబడిందని పేర్కొనే ముందు సాంకేతిక ధృవీకరణ జరగాలి.

ప్రజలకు సమాచారం ప్రతి ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో :

* అత్యవసర సంప్రదింపు నంబర్లు

* అగ్నిమాపక పరికరాల నిర్వహణ సమాచారం

* అత్యవసర నిష్క్రమణ మార్గాలు

* భద్రతా తనిఖీల తాజా స్థితి

వంటి సమాచారాన్ని ప్రజలకు అర్థమయ్యే విధంగా అందుబాటులో ఉంచాలి.తెలంగాణ ఫైర్ సర్వీసెస్ అధికారిక వెబ్‌సైట్‌లో ఫైర్ ఆడిట్ అప్‌లోడ్, థర్డ్ పార్టీ వెరిఫికేషన్, పబ్లిక్ డ్యాష్‌బోర్డ్, సర్‌ప్రైజ్ ఇన్‌స్పెక్షన్ రిపోర్ట్ వంటి సేవలు ప్రస్తావించబడ్డాయి. ఈ వ్యవస్థలు ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల భద్రతా పర్యవేక్షణలో ఎలా సమర్థవంతంగా ఉపయోగపడుతున్నాయో ప్రజలకు స్పష్టంగా తెలియజేయడం అవసరం.

ప్రభుత్వానికి ఎడిటర్‌ సూటి ప్రశ్నలు

ఆసుపత్రుల్లో భద్రతా తనిఖీల నివేదికలు కేవలం కార్యాలయాల్లోనే మిగిలిపోతున్నాయా? లేక లోపాలు సరిచేయబడుతున్నాయా? పసిబిడ్డలు, అత్యవసర రోగులు ఉన్న విభాగాలకు ప్రత్యేక భద్రతా ప్రమాణాలు ఎందుకు మరింత కఠినంగా అమలు చేయకూడదు? నిర్వహణలో నిధుల కొరత ఉన్నట్లయితే, ప్రాణరక్షణ పరికరాలకు అత్యవసర ప్రాధాన్యత ఇవ్వడానికి ప్రభుత్వం ఏ చర్యలు తీసుకుంటుంది? దర్యాప్తు నివేదిక వచ్చిన తర్వాత దాని ముఖ్యమైన అంశాలను ప్రజల ముందుంచే పారదర్శక వ్యవస్థ ఉందా ? భద్రతా లోపం కారణంగా నష్టం జరిగిందని దర్యాప్తులో తేలితే, బాధ్యత వహించే వ్యక్తులు, సంస్థలపై చట్టబద్ధమైన చర్యలు తీసుకుంటారా?ఈ ప్రశ్నలు రాజకీయ ఆరోపణల కోసం కాదు. ప్రజా వైద్య వ్యవస్థలో జవాబుదారీతనం బలపడేందుకు అవసరమైన ప్రశ్నలు.

ప్రాణాలు పోయిన తర్వాత పరిహారం కాదు.. ప్రాణాలు పోకుండా ముందస్తు భద్రత కావాలి

ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్న ప్రతి రోగి తన ప్రాణాలను వైద్య వ్యవస్థపై నమ్మకంతో అప్పగిస్తాడు. ముఖ్యంగా నవజాత శిశువుల విషయంలో ఆ నమ్మకం మరింత సున్నితమైనది.ఒక అగ్నిప్రమాదం జరిగిన తర్వాత దాని కారణాలు తెలుసుకోవడం అత్యవసరం. కానీ దర్యాప్తుతో పాటు భవిష్యత్తులో ఇలాంటి ప్రమాదాలు జరగకుండా వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం కూడా అంతే ముఖ్యమైనది.ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులు పేదల కోసం ఉన్నాయనే కారణంతో భద్రతా ప్రమాణాల్లో రాజీ ఉండకూడదు. పేదవాడి బిడ్డ ప్రాణానికి, ధనవంతుడి బిడ్డ ప్రాణానికి విలువలో తేడా ఉండకూడదు. ఇది కేవలం వైద్య విధానం కాదు.. మన రాజ్యాంగం హామీ ఇచ్చే సమానత్వం, జీవించే హక్కుతో ముడిపడిన ప్రజా బాధ్యత.వైద్యులు, నర్సులు, ఆసుపత్రి సిబ్బంది ప్రాణాలను కాపాడేందుకు పనిచేస్తారు. వారి సేవలకు అవసరమైన భద్రతా మౌలిక సదుపాయాలు, తగిన పరికరాలు, శిక్షణ, నిర్వహణ అందించడం ప్రభుత్వ వ్యవస్థ బాధ్యత.ప్రజలు ప్రశ్నిస్తే పాలన బలహీనపడదు.. పాలన మరింత జవాబుదారీగా మారుతుంది.అధికారులను ప్రశ్నించడం వ్యతిరేకత కాదు.. ప్రజా భద్రతకు అవసరమైన ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియ.పసిబిడ్డల ప్రాణాలు ఒక విషాద గణాంకంగా మిగిలిపోకూడదు. వారి మరణాల నుంచి వ్యవస్థ పాఠాలు నేర్చుకోవాలి.రిమ్స్‌ ఘటనకు సంబంధించిన పూర్తి వాస్తవాలు దర్యాప్తులో వెలుగులోకి రావాలి. బాధిత కుటుంబాలకు న్యాయం, అవసరమైన సహాయం అందాలి. భద్రతా లోపాలు ఉంటే అవి గుర్తించి సరిచేయాలి. రాష్ట్రంలోని ప్రతి ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో ప్రాణరక్షణ వ్యవస్థలు కాగితాలపై కాకుండా క్షేత్రస్థాయిలో పనిచేసేలా చర్యలు ఉండాలి.ప్రజలకు కావాల్సింది భరోసా ఇచ్చే మాటలు మాత్రమే కాదు..భద్రతతో కూడిన వైద్యం. పారదర్శకమైన పాలన. బాధ్యత వహించే వ్యవస్థ.

ఇదే అక్షర ఆత్మ ఘోష.“నిశ్శబ్దానికి స్వరం... అక్షరానికి ఆత్మ...”

ఎడిటర్: డా. బి, అనిల్ కుమార్ :